Giang Thị gia phả [PDF]
(江氏家譜)(Gia phả dòng họ danh nhân Giang Văn Minh 江文明 ở Sơn Tây)

⬇ Tải Về

Hoặc

📖 Đọc trực tiếp

Hoặc

★★★★★ 5/5 (1 lượt)

Miễn phí

Tác giả: 江文顯 Giang Văn Hiển

Dung lượng:

Yêu cầu:

Lượt xem: 👁 15

Giới thiệu Thông số Tải về

Giang Thị Gia Phả (chữ Hán: 江氏家譜) do danh sĩ Giang Văn Hiển (cháu đời thứ 10 họ Giang, người đỗ Giải nguyên khoa Giáp Ngọ 1834, làm quan tới chức Kinh kỳ đạo Giám sát Ngự sử / Án sát triều Nguyễn) phụng biên soạn vào năm Tự Đức thứ 2 (Kỷ Dậu - 1849)

📌 Mục lục

Hình ảnh File Giang Thị gia phả

Mô tả File Giang Thị gia phả

**Giang Thị Gia Phả** (chữ Hán: 江氏家譜) do danh sĩ **Giang Văn Hiển** (cháu đời thứ 10 họ Giang, người đỗ Giải nguyên khoa Giáp Ngọ 1834, làm quan tới chức Kinh kỳ đạo Giám sát Ngự sử / Án sát triều Nguyễn) phụng biên soạn vào năm **Tự Đức thứ 2 (Kỷ Dậu - 1849)**.

Đây là bộ tư liệu phả ký chữ Hán chép tay vô cùng quý giá của dòng họ Giang tại làng Mông Phụ (xã Đường Lâm, huyện Phúc Thọ, trấn Sơn Tây xưa — nay thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội). Bộ gia phả này không chỉ ghi lại nguồn gốc dòng họ mà còn là tư liệu sử liệu gốc quan trọng bậc nhất về cuộc đời và hành trạng của danh nhân **Thám hoa Giang Văn Minh**.

---

### 1. Nguồn gốc dòng họ ghi trong gia phả

Theo bài Tự và nội dung ghi chép trong *Giang Thị Gia Phả*:

* **Thời điểm lấy họ Giang:** Dòng họ bắt đầu mang họ Giang từ Thủy tổ. Tính đến thời điểm Giang Văn Hiển phụng soạn gia phả (1849), họ Giang tại Mông Phụ đã trải qua 10 đời.

* **Thủy tổ:** Thủy tổ của họ Giang là cụ **Đức Biền**, giữ chức Thần Vũ Vệ úy thời Lê (được tôn làm tổ đặt cơ nghiệp cho dòng họ).

* **Các tổ thế hệ sau:**

* Tổ đời thứ 2 (hiệu Giới Ông) và đời thứ 3 (hiệu Nhuận Phổ) bắt đầu gieo mầm văn học cho gia tộc.

* Tổ đời thứ 4 là **Thám hoa Giang Văn Minh** (Vinh Quận công) — vị tổ "phát tộc" làm rạng danh dòng họ với sự nghiệp khoa bảng và ngoại giao.

* Các thế hệ sau phân chia thành các chi Tiểu tông (như chi của Hiến sát sứ Giang Văn Tông).

---

### 2. Cấu trúc và nội dung chính của bộ gia phả

Tác phẩm (hiện lưu giữ bản chép tay cổ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam và Viện Nghiên cứu Hán Nôm) bao gồm các phần cốt lõi:

* **Bài Tự (Lời đầu sách):** Do Giang Văn Hiển đề năm Tự Đức thứ 2 (1849), nêu rõ mục đích biên soạn phả hệ nhằm giúp con cháu muôn đời sau biết rõ cội nguồn, giữ gìn gia phong và gia quy của dòng họ.

* **Phả ký & Thế thứ hệ thống:** Ghi chép tường tận danh tính, chức vị, học vị, ngày sinh/mất, vị trí mộ táng và hành trạng của các thế hệ họ Giang từ Thủy tổ Đức Biền qua các thời kỳ.

* **Hành trạng Thám hoa Giang Văn Minh:** Phả ghi chép chi tiết về cuộc đời danh nhân Giang Văn Minh (1573–1638), từ lúc đỗ Thám hoa khoa Mậu Thìn (1628), làm quan Công bộ Tả thị lang, đến chuyến đi sứ sang nhà Minh và sự kiện ông hy sinh vì khí tiết quốc gia.

* *Lưu ý:* Nhiều giai thoại nổi tiếng về Giang Văn Minh (như vế đối *“Đồng trụ chí kim đài dĩ lục / Đằng giang tự cổ huyết do hồng”* hay việc ông uất hận/đối đáp cứng cỏi trước triều đình nhà Minh) chính là xuất phát từ ghi chép dân gian và tư liệu gia phả dòng họ này.

* **Giang Tộc Từ Đường Ký & Văn tế, Hoành phi, Câu đối:**

* Chép lại bài ký về việc xây dựng nhà thờ họ (*Giang tộc từ đường*) hoàn thành năm Thiệu Trị Ất Tỵ (1845).

* Sưu tập các bài câu đối, hoành phi treo tại từ đường và các văn bản nghi thức, quy định tế lễ, kỵ nhật trong gia tộc.

---

### 3. Giá trị lịch sử và văn hóa

1. **Sử liệu về danh nhân lịch sử:** Bộ gia phả là nguồn tư liệu gốc hàng đầu để các nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa xác minh nhân thân, dòng dõi và cuộc đời của danh nhân ngoại giao Giang Văn Minh — một biểu tượng về khí tiết "bất nhục quân mệnh" của dân tộc Việt Nam.

2. **Nghiên cứu làng cổ Đường Lâm:** Góp phần phác họa bức tranh lịch sử, văn hóa truyền thống khoa bảng và sự phát triển dòng họ tại làng cổ Mông Phụ (Đường Lâm, Sơn Tây) — vùng đất "một thôn hai vua" và giàu truyền thống văn hiến.

3. **Giá trị Hán Nôm & Gia phả học:** Là một bản phả mẫu mực của sĩ phu triều Nguyễn, thể hiện ý thức lưu giữ ký ức gia tộc và giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn" cho thế hệ sau.

Thông tin thêm

- Loại tài liệu: Viết tay

- Tác giả: 江文顯 Giang Văn Hiển

- Nơi chốn: 山西 • Sơn Tây

- Thời gian: 嗣德貳年 • 1849

- Mô tả:

Gia phả dòng họ danh nhân Giang Văn Minh 江文明 ở Sơn Tây. Đầu sách có bài Tựa cho biết dòng họ này lấy tên là họ Giang đến lúc viết tựa đã 10 đời, Thủy tổ tính từ Đức Biền giữ chức Vệ úy đội Thần vũ triều Lê đến đời Thám hoa Giang Văn Minh là đời thứ 4. Đầu sách có một bài đề từ, tiếp đến là bảng kê phần mộ và ngày giỗ của các bậc tổ của cả hai chi Giáp Ất, từ thủy tổ khảo đến đời thứ 6. Tiếp đến là phần chép câu đối treo ở nhà thờ. Giang tộc từ đường kí: Từ đường làm xong năm Thiệu Trị Ất Tị 紹治乙巳(1845), lấy tên họ Giang làm tên nhà thờ. Họ Giang là một dòng vọng tộc trong vùng đã hơn 10 đời. Thủy tổ là thần vũ vệ úy Đức Biền đặt cơ nghiệp cho con cháu. Thám hoa Văn Trung quận công (Giang Văn Minh), cụ Hiến sát sứ (Giang Văn Tông)…Phả ghi rõ: Vệ úy công là tổ đầu được đặt họ Giang, Thám hoa công là tổ phát tộc, Hiến sát công là tổ chi Tiểu tông. Cuối có bài minh. Giới thiệu hành trạng, cuộc đời của Vinh quận công Giang Văn Minh. Các nghi thức trong gia tộc khi tế tại nhà thờ…

Thân ái!
Tài Liệu Quý